Trong hoạt động kinh doanh hiện đại, trọng tài thương mại ngày càng trở thành phương thức giải quyết tranh chấp được nhiều doanh nghiệp lựa chọn nhờ tính linh hoạt và bảo mật cao. Khi kết thúc quá trình giải quyết tranh chấp, Hội đồng trọng tài sẽ ban hành phán quyết trọng tài. Phán quyết trọng tài có giá trị chung thẩm và có hiệu lực thi hành ngay.
Tuy nhiên, không phải mọi phán quyết đều có giá trị tuyệt đối. Trong một số trường hợp, Tòa án có thể xem xét và quyết định hủy phán quyết trọng tài theo quy định của Luật Trọng tài thương mại 2010. Vậy khi nào huỷ phán quyết trọng tài và doanh nghiệp cần lưu ý gì để tránh rủi ro?
Các trường hợp huỷ phán quyết trọng tài
Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp có điều kiện và được điều chỉnh bởi Luật Trọng tài thương mại năm 2010. Mặc dù đây là phương pháp giải quyết tranh chấp thuận tiện nhưng nếu không đảm bảo đáp ứng điều kiện, tuân thủ quy định của pháp luật thì phán quyết trọng tài có thể bị huỷ để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho các bên.
Theo Điều 68 Luật Trọng tài thương mại 2010, phán quyết trọng tài có thể bị hủy nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
Không có thỏa thuận trọng tài hoặc thỏa thuận vô hiệu
Thỏa thuận trọng tài là điều kiện tiên quyết để trọng tài có thẩm quyền giải quyết tranh chấp. Nếu không tồn tại thỏa thuận hợp lệ, toàn bộ quá trình giải quyết sẽ không có giá trị pháp lý.
Một số trường hợp thỏa thuận bị coi là vô hiệu:
- Người ký không có thẩm quyền đại diện;
- Nội dung thỏa thuận vi phạm điều cấm của pháp luật;
- Thỏa thuận không xác định rõ phương thức trọng tài.
Thành phần Hội đồng trọng tài hoặc thủ tục tố tụng không đúng quy định
Thành phần Hội đồng trọng tài, thủ tục tố tụng trọng tài không phù hợp với thỏa thuận của các bên hoặc trái với các quy định Luật Trọng tài thương mại là khi:
- Các bên có thỏa thuận về thành phần Hội đồng trọng tài, quy tắc tố tụng trọng tài nhưng Hội đồng trọng tài thực hiện: không đúng thỏa thuận của các bên hoặc không đúng quy định của Luật Trọng tài thương mại;
- Tòa án xét thấy đó là những vi phạm nghiêm trọng và cần phải hủy nếu Hội đồng trọng tài không thể khắc phục được hoặc không khắc phục theo yêu cầu của Tòa án.
Những sai sót này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính khách quan của kết quả giải quyết tranh chấp.
Tranh chấp không thuộc thẩm quyền của trọng tài
Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp được điều chỉnh bởi pháp luật, được áp dụng trong một phạm vi giới hạn, một số lĩnh vực nhất định. Không phải mọi tranh chấp đều được phép giải quyết bằng trọng tài thương mại.
Không thuộc thẩm quyền của trọng tài là trường hợp:
- Hội đồng trọng tài giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực không thuộc thẩm quyền của Trọng tài theo Luật Trọng tài thương mại;
- Hội đồng trọng tài giải quyết tranh chấp mà không được các bên thỏa thuận yêu cầu Trọng tài giải quyết;
- Hội đồng trọng tài giải quyết vượt quá phạm vi của thỏa thuận.
Ví dụ, các trường hợp không nằm trong phạm vi thẩm quyền của Trọng tài thương mại như: tranh chấp lao động cá nhân; tranh chấp hôn nhân và gia đình,…
Chứng cứ bị giả mạo hoặc trọng tài viên vi phạm đạo đức
Một phán quyết sẽ không được công nhận nếu quá trình giải quyết có dấu hiệu gian lận hoặc thiếu minh bạch.
Các hành vi vi phạm bao gồm:
- Sử dụng tài liệu, chứng cứ giả mạo;
- Trọng tài viên nhận hối lộ hoặc có lợi ích liên quan;
- Thiếu khách quan, thiên vị một bên.
Đây là những vi phạm nghiêm trọng làm ảnh hưởng đến niềm tin vào cơ chế trọng tài.
Phán quyết trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam
Đây là căn cứ mang tính “mở” và thường được áp dụng trong thực tế. Một phán quyết có thể bị hủy nếu vi phạm các nguyên tắc nền tảng như:
- Nguyên tắc tự do, tự nguyện trong giao kết;
- Nguyên tắc thiện chí, trung thực;
- Nguyên tắc bảo vệ lợi ích công cộng.
Do phạm vi rộng, căn cứ này đôi khi gây tranh luận trong quá trình áp dụng pháp luật.
Thời hạn yêu cầu hủy phán quyết trọng tài
Theo quy định, trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận được phán quyết trọng tài, khi có đủ căn cứ để chứng minh được phán quyết trọng tài thuộc một trong những trường hợp bị huỷ theo Luật Trọng tài thương mại, một bên có quyền làm đơn gửi Toà án có thẩm quyền yêu cầu huỷ phán quyết trọng tài; kèm theo các tài liệu, chứng cứ chứng minh.
Nếu quá thời hạn này, Tòa án có thể từ chối xem xét, trừ trường hợp có sự kiện bất khả kháng. Do đó, việc theo dõi thời gian và thực hiện đúng thủ tục là yếu tố rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp.
Thẩm quyền huỷ phán quyết trọng tài
Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân sửa đổi 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025), đối với yêu cầu hủy phán quyết trọng tài thì Tòa án có thẩm quyền là Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi Hội đồng trọng tài đã tuyên phán quyết trọng tài. Các bên có thể thoả thuận lựa chọn Toà án để giải quyết tranh chấp. Việc thỏa thuận lựa chọn Tòa án đối có thể thực hiện trước hoặc sau khi có tranh chấp; phải đảm bảo nguyên tắc chỉ có một Tòa án có thẩm quyền đối với một hoặc tất cả hoạt động trọng tài.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Tòa án sẽ xem xét và quyết định:
- Không chấp nhận yêu cầu hủy;
- Hoặc tuyên hủy phán quyết trọng tài.
Quyết định của Tòa án trong trường hợp này có giá trị cuối cùng và phải được các bên tuân thủ.
Hậu quả pháp lý khi phán quyết bị hủy
Khi phán quyết trọng tài bị hủy thì không còn hiệu lực pháp lý. Các bên trở lại trạng thái tranh chấp ban đầu.
Phương án tiếp theo, các bên có thể tiến hành:
- Tiếp tục giải quyết bằng trọng tài (nếu thỏa thuận vẫn còn hiệu lực);
- Khởi kiện tại Tòa án.
Thực tế, điều này thường làm kéo dài thời gian giải quyết và phát sinh thêm chi phí.
Giải pháp hạn chế rủi ro bị hủy phán quyết trọng tài
Để hạn chế những rủi ro pháp lý, cần lưu ý:
Soạn thảo điều khoản thỏa thuận trọng tài rõ ràng
- Quy định rõ phương thức giải quyết;
- Xác định cụ thể trung tâm trọng tài (nếu có);
- Đảm bảo người ký có thẩm quyền.
Lựa chọn trọng tài viên uy tín
- Có chuyên môn phù hợp;
- Đảm bảo tính độc lập, khách quan.
Tuân thủ quy trình tố tụng trọng tài
- Thực hiện đúng quy định pháp luật;
- Đảm bảo quyền trình bày và tranh luận của các bên.
Chuẩn bị chứng cứ minh bạch
- Tránh sử dụng tài liệu không rõ nguồn gốc;
- Kiểm tra kỹ tính hợp pháp của chứng cứ.
Đơn vị tư vấn uy tín – Hoàng Thịnh Luật
Công ty Luật TNHH MTV Hoàng Thịnh Luật là đơn vị cung cấp dịch vụ pháp lý chuyên sâu trong lĩnh vực kinh doanh – thương mại, với thế mạnh nổi bật trong tư vấn trọng tài thương mại và giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Công ty định hướng phát triển dựa trên nguyên tắc lấy khách hàng làm trung tâm, đảm bảo tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.
Với mỗi vụ việc, Hoàng Thịnh Luật đều tiến hành phân tích toàn diện từ nội dung hợp đồng, điều khoản trọng tài cho đến bối cảnh tranh chấp thực tế. Nhờ đó, các giải pháp pháp lý được đưa ra không chỉ phù hợp quy định pháp luật mà còn có tính khả thi cao, giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp trọng tài.
Bên cạnh hoạt động tư vấn, đội ngũ luật sư của công ty trực tiếp đồng hành cùng khách hàng trong suốt quá trình tố tụng trọng tài, bao gồm:
- Chuẩn bị hồ sơ pháp lý đầy đủ, chính xác;
- Hỗ trợ thu thập và đánh giá chứng cứ;
- Đại diện bảo vệ quyền lợi tại các trung tâm trọng tài.
Sự kết hợp giữa chuyên môn sâu và kinh nghiệm thực tiễn giúp Hoàng Thịnh Luật từng bước khẳng định vị thế trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài tại Việt Nam.
Thông tin liên hệ
Nếu cần sự hỗ trợ về mặt pháp lý, hãy liên hệ ngay Hoàng Thịnh Luật thông qua:
- Địa chỉ trụ sở chính: Số 40/9/8 Trần Văn Quang, phường Bảy Hiền, Thành phố Hồ Chí Minh
- Địa chỉ văn phòng: Tòa nhà số 1124 Lạc Long Quân, phường Tân Hoà, Thành phố Hồ Chí Minh
- Hotline/Zalo (24/7): 0913.849.072 (Ls. Phan Minh Hoàng)
- Email: hoangthinhluat.lawfirm@gmail.com
- Fanpage Facebook: Công ty Luật Hoàng Thịnh Luật
- Website: https://hoangthinhluat.com
Công ty Luật TNHH MTV Hoàng Thịnh Luật luôn sẵn sàng chào đón Quý khách hàng./.
