Trong cuộc sống hiện nay, việc vay mượn tài sản diễn ra rất phổ biến. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ trách nhiệm liên đới của vợ chồng khi phát sinh khoản nợ, đặc biệt trong trường hợp người vay không may qua đời. Khi đó, nghĩa vụ trả nợ sẽ được xác định như thế nào? Vợ hoặc chồng có phải chịu trách nhiệm thanh toán khoản nợ hay không vẫn là vấn đề gây nhiều tranh cãi trong thực tiễn.
Công ty Luật TNHH MTV Hoàng Thịnh Luật với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực thừa kế – di chúc sẽ hỗ trợ tư vấn, làm rõ quy định pháp luật về nghĩa vụ trả nợ do người chết để lại, cũng như phạm vi trách nhiệm của vợ/chồng và người thừa kế theo quy định hiện hành.
Trách nhiệm liên đới của vợ chồng
Trách nhiệm liên đới của vợ chồng được xác định theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, theo đó vợ chồng có thể cùng phải chịu trách nhiệm đối với các nghĩa vụ tài sản phát sinh trong thời kỳ hôn nhân, nếu khoản nợ nhằm phục vụ nhu cầu thiết yếu của gia đình hoặc là nghĩa vụ chung theo thỏa thuận.
Người vay tiền có nghĩa vụ gì?
Hợp đồng vay tiền là hợp đồng vay tài sản, căn cứ theo Điều 463 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định như sau: “Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.”
Về nghĩa vụ của người vay tiền, căn cứ theo Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định người vay có các nghĩa vụ như sau:
– Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
– Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.
– Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
– Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015 trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.
– Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:
- Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015.
- Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Như vậy, căn cứ theo các quy định pháp luật trên thì khi vay tiền, bên vay tiền phải có nghĩa vụ trả đủ tiền khi đến hạn. Trong trường hợp đến hạn nhưng bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả thêm lãi trên nợ gốc và lãi chậm trả trừ khi hai bên có thỏa thuận khác.
Khi người vay tiền chết, ai phải trả nợ?
Khi người vay tiền chết, tài sản và nghĩa vụ của họ sẽ được chuyển giao cho người thừa kế. Người thừa kế bao gồm người thừa kế theo di chúc và người thừa kế theo pháp luật có trách nhiệm giải quyết các khoản nợ từ tài sản mà họ thừa hưởng trong phạm vi di sản để lại. Trong trường hợp có di chúc nhưng không hợp pháp thì người phải thực hiện nghĩa vụ không phải là người thừa kế theo di chúc mà là người thừa kế theo pháp luật.
Kể từ thời điểm mở thừa kế, những người thừa kế có các quyền, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại. Người thừa kế phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại theo Điều 615 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định cụ thể như sau:
– Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
– Trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản do người chết để lại.
– Trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
– Trường hợp người thừa kế không phải là cá nhân hưởng di sản theo di chúc thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người thừa kế là cá nhân.
Căn cứ theo các quy định trên khi người vay tiền chết, những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Ngoài ra, đối với trường hợp nếu trong hợp đồng vay tiền cho thỏa thuận chỉ người vay là người phải trả nợ thì khi người này chết, hợp đồng vay sẽ chấm dứt bởi theo quy định tại khoản 3 Điều 422 Bộ Luật Dân sự 2015 như sau: “Cá nhân giao kết hợp đồng chết, pháp nhân giao kết hợp đồng chấm dứt tồn tại mà hợp đồng phải do chính cá nhân, pháp nhân đó thực hiện.”
Như vậy, khi người vay tiền chết, những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ trả nợ trong phạm vi di sản do người chết để lại trừ trường hợp hai bên giao kết hợp đồng có thỏa thuận khác.
Không có di sản có phải trả nợ không?
Trường hợp người chết có nghĩa vụ trả nợ nhưng không để lại di sản, thì về nguyên tắc, nghĩa vụ tài sản này không được chuyển giao cho người thừa kế để tiếp tục thực hiện bằng tài sản riêng của họ. Người thừa kế chỉ phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ trong phạm vi di sản do người chết để lại, do đó nếu không có di sản thì trên thực tế không phát sinh nghĩa vụ thanh toán.
Từ quy định tại Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015, trách nhiệm trả nợ của người thừa kế bị giới hạn bởi giá trị di sản, không phải là nghĩa vụ vô hạn. Vì vậy, khi không có di sản, người thừa kế không phải dùng tài sản riêng để trả nợ thay cho người chết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc có nghĩa vụ liên đới theo quy định pháp luật khác (ví dụ: nghĩa vụ chung của vợ chồng).
Từ chối nhận di sản có phải trả nợ không?
Theo quy định của pháp luật thì người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản của người đã chết để lại, lợi dụng điều này có không ít người thừa kế biết về khoản vay mà người chết để lại nên đã từ chối nhận di sản vì không muốn trả nợ thay.
Về vấn đề này, để đảm bảo quyền lợi nhận lại tiền của bên cho vay và ngăn ngừa người thừa kế cố ý không muốn trả nợ, tại Điều 620 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định cụ thể về việc từ chối nhận di sản như sau:
“Điều 620. Từ chối nhận di sản
- Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.
- Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.
- Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.”
Theo đó, trong trường hợp người chết để lại di sản và có nghĩa vụ trả nợ, việc từ chối nhận di sản sẽ không được pháp luật công nhận nếu mục đích là né tránh nghĩa vụ tài sản mà người thừa kế đang phải thực hiện.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nghĩa vụ trả nợ của người chết chỉ được thanh toán trong phạm vi di sản để lại, không tự động chuyển thành nghĩa vụ riêng của người thừa kế, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc phát sinh trách nhiệm liên đới của vợ chồng theo quy định pháp luật.
Dịch vụ tư vấn pháp lý uy tín – Hoàng Thịnh Luật
Bạn đang gặp vướng mắc về thừa kế, di chúc hoặc trách nhiệm trả nợ? Đừng để những rủi ro pháp lý ảnh hưởng đến quyền lợi của mình. Hãy liên hệ ngay với Công Ty Luật TNHH MTV Hoàng Thịnh Luật để được luật sư tư vấn chi tiết, đưa ra hướng xử lý phù hợp và bảo vệ quyền lợi một cách tối đa.
Gọi ngay hotline để được hỗ trợ nhanh chóng – bảo mật – chính xác.
Hoặc để lại thông tin, luật sư sẽ liên hệ tư vấn trong thời gian sớm nhất.
- Tư vấn đúng luật – Giải quyết nhanh chóng – Chi phí hợp lý
- Đồng hành cùng bạn trong mọi vấn đề pháp lý.
Thông tin liên hệ:
- Địa chỉ trụ sở chính: Số 40/9/8 Trần Văn Quang, phường Bảy Hiền, Thành phố Hồ Chí Minh
- Địa chỉ văn phòng: Tòa nhà số 1124 Lạc Long Quân, phường Tân Hoà, Thành phố Hồ Chí Minh
- Hotline/Zalo (24/7): 0913.849.072 (Ls. Phan Minh Hoàng)
- Email: hoangthinhluat.lawfirm@gmail.com
- Fanpage Facebook: Công ty Luật Hoàng Thịnh Luật
- Website: https://hoangthinhluat.com
Công ty Luật TNHH MTV Hoàng Thịnh Luật luôn sẵn sàng chào đón Quý khách hàng./.
