Không phải mọi người thân thích của người chết đều đương nhiên có quyền hưởng di sản thừa kế. Theo quy định của pháp luật hiện hành, hàng thừa kế thứ ba chỉ được hưởng di sản trong những trường hợp nhất định. Do đó, việc xác định chính xác khi nào hàng thừa kế thứ ba được hưởng di sản, cũng như phạm vi chủ thể và căn cứ phát sinh quyền hưởng theo Bộ luật Dân sự, có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm áp dụng đúng quy định pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
Hàng thừa kế thứ ba là gì?
Theo khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại. Đây là căn cứ pháp lý trực tiếp để xác định chủ thể thuộc hàng thừa kế thứ ba.
Từ quy định này có thể thấy:
- Không phải mọi người thân thích đều đương nhiên thuộc hàng thừa kế thứ ba.
- Chỉ những người được liệt kê tại khoản 1 Điều 651 mới được xác định là người thuộc hàng thừa kế thứ ba.
- Việc xác định đúng tư cách này là cơ sở để xem xét quyền hưởng di sản theo pháp luật.
Khi nào hàng thừa kế thứ ba được hưởng di sản?
Để làm rõ căn cứ phát sinh quyền hưởng di sản của hàng thừa kế thứ ba, cần xem xét trước tiên việc người chết có để lại di chúc hợp pháp hay không. Trong trường hợp tồn tại di chúc hợp pháp, việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người lập di chúc, thay vì áp dụng thứ tự hàng thừa kế theo pháp luật. Khi đó, người thuộc hàng thừa kế thứ ba vẫn có thể trở thành chủ thể được hưởng di sản nếu được chỉ định.
Xem thêm: Quyền nuôi con sau ly hôn – Điều kiện giành quyền nuôi con theo quy định mới nhất 2026
Xem thêm: Chia tài sản bố mẹ chồng cho khi ly hôn theo quy định mới nhất 2026
Trong trường hợp có di chúc hợp pháp
Nếu người chết có để lại di chúc hợp pháp, thì người thuộc hàng thừa kế thứ ba vẫn có thể được hưởng di sản nếu được chỉ định trong di chúc.
Theo quy định tại khoản 1, khoản 5 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc được coi là hợp pháp khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, ý chí và hình thức theo luật định.
Theo đó:
- Người thuộc hàng thừa kế thứ ba vẫn có thể được hưởng di sản nếu được chỉ định trong di chúc;
- Quyền hưởng di sản trong trường hợp này không phụ thuộc vào thứ tự hàng thừa kế theo pháp luật;
- Việc hưởng di sản hoàn toàn dựa trên nội dung và phạm vi phân định trong di chúc hợp pháp.
Trường hợp không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp
Trường hợp người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, di sản được chia theo pháp luật. Theo khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Đồng thời, theo khoản 3 Điều 651, người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
Vì vậy:
- Hàng thừa kế thứ ba không phải là hàng được ưu tiên hưởng di sản.
- Chỉ khi không còn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất và thứ hai đủ điều kiện hưởng di sản thì quyền hưởng của hàng thừa kế thứ ba mới phát sinh;
- Trường hợp vẫn còn người ở hàng thừa kế trước có quyền hưởng di sản thì hàng thừa kế thứ ba không được hưởng theo pháp luật.
Nguyên tắc phân chia di sản đối với hàng thừa kế thứ ba
Khi phát sinh quyền hưởng di sản, việc phân chia di sản đối với hàng thừa kế thứ ba được thực hiện theo các nguyên tắc chung của thừa kế theo pháp luật.
Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 656 và khoản 2 Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015:
- Những người cùng hàng thừa kế thứ ba được hưởng phần di sản bằng nhau;
- Các bên có quyền thỏa thuận về việc phân chia di sản;
- Ưu tiên phân chia bằng hiện vật nếu di sản có thể chia được;
- Trường hợp không thể chia bằng hiện vật, các bên có thể thỏa thuận định giá tài sản hoặc bán tài sản để phân chia.
Người thừa kế mới xuất hiện sau phân chia di sản
Theo khoản 1 Điều 662 Bộ luật Dân sự 2015, nếu di sản đã được chia mà sau đó xuất hiện người thừa kế mới thì không chia lại di sản bằng hiện vật. Thay vào đó, những người đã nhận di sản phải thanh toán cho người thừa kế mới một khoản tiền tương ứng với phần di sản mà người đó đáng lẽ được hưởng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Quy định này nhằm bảo đảm sự ổn định của quan hệ pháp luật về thừa kế, đồng thời vẫn bảo vệ quyền lợi của người thừa kế phát sinh sau.
Thời hiệu yêu cầu chia di sản của hàng thừa kế thứ ba
Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản được quy định như sau:
- 30 năm đối với bất động sản;
- 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế.
Hết thời hiệu nêu trên:
- Di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản;
- Nếu không có người quản lý thì thuộc về người đang chiếm hữu theo quy định của pháp luật;
- Trường hợp không có người chiếm hữu thì di sản thuộc về Nhà nước.
Do đó, việc xác định đúng thời điểm mở thừa kế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người thừa kế.
Luật sư tư vấn thừa kế
Công ty Luật TNHH MTV Hoàng Thịnh Luật là đơn vị chuyên sâu trong lĩnh vực tư vấn thừa kế, phân chia di sản, lập di chúc và giải quyết tranh chấp thừa kế theo quy định của Bộ luật Dân sự. Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm thực tiễn, am hiểu sâu sắc quy định pháp luật và kỹ năng xử lý tình huống tranh chấp phức tạp, cung cấp giải pháp pháp lý chính xác, an toàn và hiệu quả cho từng khách hàng.
Bên cạnh việc tư vấn, Hoàng Thịnh Luật sẵn sàng đồng hành trực tiếp trong toàn bộ quá trình xử lý hồ sơ, đại diện làm việc và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng một cách tối đa, hạn chế rủi ro và tiết kiệm thời gian, chi phí.
Liên hệ ngay Hoàng Thịnh Luật để được luật sư tư vấn thừa kế – hỗ trợ 24/7 qua Hotline/Zalo. Đừng để tranh chấp thừa kế kéo dài làm ảnh hưởng quyền lợi của bạn.
Thông tin liên hệ:
- Địa chỉ trụ sở chính: Số 40/9/8 Trần Văn Quang, phường Bảy Hiền, Thành phố Hồ Chí Minh
- Địa chỉ văn phòng: Tòa nhà số 1124 Lạc Long Quân, phường Tân Hoà, Thành phố Hồ Chí Minh
- Hotline/Zalo (24/7): 0913.849.072 (Ls. Phan Minh Hoàng)
- Email: hoangthinhluat.lawfirm@gmail.com
- Fanpage Facebook: Công ty Luật Hoàng Thịnh Luật
- Website: https://hoangthinhluat.com
Công ty Luật TNHH MTV Hoàng Thịnh Luật luôn sẵn sàng chào đón Quý khách hàng./.
