Từ ngày 01/03/2026, Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP tạo khung pháp lý mới để thực hiện thủ tục tố tụng trên môi trường số tại Tòa án nhân dân. Người dân, doanh nghiệp, cơ quan và luật sư có thể lựa chọn thực hiện nhiều công việc trực tuyến như nộp đơn, giao nộp chứng cứ, nhận văn bản, thanh toán án phí hoặc yêu cầu cấp bản sao.Tuy nhiên, không phải mọi Tòa án hoặc mọi thủ tục đều tự động thực hiện online ngay khi Nghị quyết có hiệu lực. Việc áp dụng chỉ được tiến hành khi có đủ điều kiện kỹ thuật và Tòa án đã thông báo. Đặc biệt, nộp hồ sơ điện tử không đồng nghĩa vụ án chắc chắn được xét xử bằng phiên tòa trực tuyến.
Thông tin cần nhớ:
- Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP ban hành ngày 15/01/2026, hiệu lực từ 01/03/2026.
- Có 9 nhóm thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp có thể thực hiện trên môi trường số.
- Người dùng phải đáp ứng điều kiện xác thực, chữ ký điện tử hoặc hình thức xác nhận điện tử phù hợp.
- Giao dịch điện tử thành công có giá trị pháp lý như phương thức khác theo pháp luật.
- Đã chọn phương thức số thì không được tùy ý thay đổi, trừ lý do chính đáng và được Tòa án chấp nhận.
- Tòa án vẫn có thể yêu cầu xuất trình bản gốc, bản chính hoặc giao nộp vật chứng theo phương thức phù hợp.
Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP có gì mới?
Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP do Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành ngày 15/01/2026, có hiệu lực từ ngày 01/03/2026. Nghị quyết gồm 5 chương, 32 điều, hướng dẫn thủ tục tố tụng và thủ tục hành chính tư pháp trên môi trường số tại Tòa án nhân dân.
So với Nghị quyết 04/2016/NQ-HĐTP, văn bản mới không chỉ điều chỉnh việc gửi, nhận đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ và tống đạt bằng phương tiện điện tử trong một số lĩnh vực. Phạm vi được mở rộng sang thanh toán trực tuyến, phiên họp, phiên tòa, cấp bản sao điện tử, giao nhận hồ sơ giữa các Tòa án, số hóa và lưu trữ.
Nghị quyết 04/2016/NQ-HĐTP hết hiệu lực từ ngày Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP có hiệu lực. Vì vậy, các bài hướng dẫn sau ngày 01/03/2026 cần sử dụng văn bản mới.
Thủ tục số có giá trị pháp lý như hồ sơ giấy không?
Theo nguyên tắc tại Điều 4, thủ tục tố tụng và hành chính tư pháp được thực hiện trên môi trường số có giá trị pháp lý như các phương thức khác theo quy định pháp luật. Giá trị này chỉ được bảo đảm khi đúng chủ thể, đúng quy trình, có xác thực phù hợp, thông điệp dữ liệu toàn vẹn và giao dịch được hệ thống tiếp nhận thành công.
Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu hợp pháp, hợp lý, khoa học, tiết kiệm; bảo đảm bình đẳng, khách quan, công khai, minh bạch, bảo mật và an ninh mạng. Tòa án không được yêu cầu cung cấp lại dữ liệu mà mình đang quản lý hoặc dữ liệu đã được cơ quan khác sẵn sàng chia sẻ và xác thực qua hệ thống phù hợp.
9 nhóm thủ tục được thực hiện trên môi trường số
Khoản 1 Điều 1 Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP xác định các nhóm thủ tục sau:
| Nhóm thủ tục | Ví dụ thực tế | Lưu ý |
|---|---|---|
| 1. Nộp các loại đơn | Đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, kháng cáo, đề nghị, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo. | Phải gửi đúng Tòa án có thẩm quyền và đúng loại thủ tục. |
| 2. Cung cấp tài liệu, chứng cứ | Hợp đồng, hóa đơn, ảnh, dữ liệu, bản trình bày. | Có thể phải xuất trình bản gốc hoặc bản chính để đối chiếu. |
| 3. Cấp, tống đạt, thông báo văn bản | Thông báo thụ lý, giấy triệu tập, quyết định, văn bản tố tụng. | Người dùng có trách nhiệm kiểm tra tài khoản và phản hồi. |
| 4. Thanh toán trực tuyến | Tạm ứng án phí, lệ phí, chi phí tố tụng; án phí và lệ phí. | Giữ chứng từ điện tử, mã giao dịch và xác nhận thành công. |
| 5. Phiên họp, phiên tòa | Tham gia phiên họp hoặc phiên tòa theo hình thức trực tuyến. | Phải đáp ứng pháp luật riêng và điều kiện kỹ thuật; không tự động phát sinh từ việc nộp đơn online. |
| 6. Cấp trích lục, bản sao | Yêu cầu bản sao bản án hoặc quyết định của Tòa án. | Bản sao điện tử có giá trị theo Điều 11 và pháp luật liên quan. |
| 7. Giao nhận giữa các Tòa án | Chuyển hồ sơ, tài liệu, chứng cứ và văn bản tố tụng. | Chủ yếu thuộc quy trình nghiệp vụ liên cơ quan. |
| 8. Số hóa, lưu trữ | Lưu hồ sơ, chứng cứ, văn bản và kết quả giải quyết điện tử. | Thời hạn lưu trữ theo thời hạn của hồ sơ tương ứng. |
| 9. Thủ tục khác | Thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp khác được pháp luật hoặc TANDTC hướng dẫn. | Chỉ thực hiện khi có căn cứ và hệ thống hỗ trợ. |
Điều kiện tham gia thủ tục tố tụng trên môi trường số
Theo Điều 5 Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP, người có yêu cầu và lựa chọn phương thức số phải đáp ứng các điều kiện cơ bản:
- Cam kết tuân thủ quy trình thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số do Tòa án nhân dân tối cao ban hành;
- Sử dụng chữ ký điện tử hoặc hình thức xác nhận khác bằng phương tiện điện tử có phân loại, tiêu chuẩn kỹ thuật và mức độ xác thực phù hợp loại giao dịch;
- Có tài khoản, thiết bị và khả năng truy cập hệ thống được Tòa án công bố;
- Chịu trách nhiệm về tính chính xác, hợp pháp của thông tin, tài liệu, chứng cứ đã kê khai và giao nộp;
- Theo dõi, cập nhật và phản hồi thông tin do Tòa án gửi trong suốt quá trình giải quyết.
Cá nhân có bắt buộc phải có chữ ký số không?
Nghị quyết cho phép sử dụng chữ ký điện tử hoặc hình thức xác nhận khác bằng phương tiện điện tử phù hợp tiêu chuẩn và mức xác thực của giao dịch. Do đó, không nên diễn giải rằng mọi cá nhân đều bắt buộc mua chữ ký số thương mại. Phương thức cụ thể phụ thuộc quy chế, hệ thống dịch vụ công và yêu cầu xác thực của từng giao dịch.
Có được chọn hồ sơ giấy thay vì hồ sơ số?
Cơ quan, tổ chức và cá nhân có quyền lựa chọn phương thức thực hiện. Nếu không lựa chọn, Tòa án xem xét và quyết định theo pháp luật tố tụng cùng Nghị quyết. Khi đã lựa chọn môi trường số, người dùng không được tùy ý thay đổi trong quá trình giải quyết, trừ trường hợp có lý do chính đáng và được Tòa án chấp nhận.
Quy trình nộp đơn và hồ sơ tố tụng trực tuyến
- Kiểm tra Tòa án đã triển khai hay chưa.
Truy cập cổng thông tin hoặc hệ thống dịch vụ công được Tòa án công bố. Xác định đúng loại việc, thẩm quyền và chức năng trực tuyến đang có. - Đăng ký, đăng nhập và xác thực.
Sử dụng tài khoản, chữ ký điện tử hoặc hình thức xác nhận điện tử phù hợp. Không cung cấp mã xác thực, mật khẩu cho người không có thẩm quyền. - Chuẩn bị đơn và tài liệu.
Kê khai đầy đủ thông tin; đặt tên file rõ ràng; scan đủ trang, đúng chiều, đọc được; phân loại chứng cứ và kiểm tra dung lượng, định dạng hệ thống chấp nhận. - Ký, gửi và lưu xác nhận.
Sau khi gửi, kiểm tra thông báo phản hồi tự động, thời điểm tiếp nhận và mã hồ sơ. Việc file xuất hiện trên thiết bị chưa chứng minh Tòa án đã nhận thành công. - Theo dõi yêu cầu sửa đổi, bổ sung.
Công chức Tòa án sẽ kiểm tra thông tin, tính xác thực, chữ ký và thành phần hồ sơ. Nếu thiếu hoặc không hợp lệ, người nộp phải bổ sung trong thời hạn được thông báo. - Thanh toán và tiếp tục giao dịch.
Thực hiện nghĩa vụ tạm ứng án phí, lệ phí hoặc chi phí tố tụng theo thông báo; lưu chứng từ; theo dõi tài khoản để nhận văn bản tiếp theo.
Thời điểm gửi đơn điện tử được xác định thế nào?
Theo Điều 10, khi yêu cầu được gửi qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án, thời điểm gửi thông điệp dữ liệu là lúc thông điệp nhập vào hệ thống. Với phương thức điện tử khác thuộc phạm vi hướng dẫn, thời điểm gửi được xác định khi thông điệp rời khỏi hệ thống dưới sự kiểm soát của người gửi.
Vì thời điểm có thể liên quan thời hiệu khởi kiện, thời hạn kháng cáo hoặc khiếu nại, người gửi cần lưu xác nhận hệ thống, email, tin nhắn, mã hồ sơ và dữ liệu thời gian. Không nên đợi sát giờ cuối cùng mới tải tài liệu lên.
Giao nộp tài liệu, chứng cứ điện tử cần lưu ý gì?
Tài liệu số có thể là bản điện tử được tạo lập ban đầu, bản sao điện tử, hoặc thông điệp dữ liệu chuyển đổi từ văn bản giấy. Mỗi loại có điều kiện về nguồn gốc, tính toàn vẹn, xác thực và giá trị sử dụng khác nhau.
Tòa án có được yêu cầu bản gốc không?
Có. Nếu tài liệu có dấu hiệu chỉnh sửa, không bảo đảm tính toàn vẹn, nội dung không rõ hoặc cần đối chiếu, Tòa án có thể yêu cầu cung cấp bản gốc hoặc bản chính. Vật chứng và tài liệu không thể chuyển đổi thành thông điệp dữ liệu vẫn phải giao nộp theo phương thức phù hợp với pháp luật tố tụng.
Checklist trước khi tải chứng cứ lên hệ thống
- Scan đầy đủ mặt trước, mặt sau và các phụ lục;
- Không cắt mất chữ ký, con dấu, số trang hoặc mã tra cứu;
- Giữ nguyên file gốc, metadata và thiết bị lưu trữ khi có giá trị chứng minh;
- Đặt tên file theo thứ tự: số thứ tự – tên tài liệu – ngày tháng;
- Lập danh mục chứng cứ kèm mô tả nội dung cần chứng minh;
- Không tự chỉnh sửa ảnh, âm thanh hoặc video làm thay đổi nội dung;
- Kiểm tra file mở được và không chứa mã độc trước khi gửi;
- Lưu một bản dự phòng cùng xác nhận đã giao nộp.
Bản sao điện tử có giá trị thế nào?
Theo Điều 11, bản sao điện tử được cấp từ sổ gốc có giá trị sử dụng thay bản chính, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Bản sao điện tử được chứng thực từ bản chính giấy có giá trị thay bản chính đã dùng để đối chiếu chứng thực trong giao dịch, trừ trường hợp pháp luật quy định khác.
Nhận văn bản điện tử và trách nhiệm theo dõi tài khoản
Thời điểm người tham gia nhận thông điệp dữ liệu do Tòa án gửi là thời điểm thông điệp nhập vào hệ thống thông tin mà người đó đã chỉ định và có thể truy cập. Điều này có ý nghĩa quan trọng khi tính thời hạn thực hiện quyền hoặc nghĩa vụ tố tụng.
Người đã chọn giao dịch điện tử nên:
- Kiểm tra tài khoản dịch vụ công, email, tin nhắn và thông báo liên kết thường xuyên;
- Cập nhật số điện thoại, email hoặc người đại diện khi có thay đổi;
- Không đánh dấu nhầm thông báo Tòa án là thư rác;
- Lưu văn bản, mã xác thực và thời điểm nhận;
- Phản hồi hoặc bổ sung tài liệu đúng thời hạn;
- Báo ngay nếu mất quyền truy cập tài khoản hoặc phát hiện giao dịch bất thường.
Không đọc email hoặc quên kiểm tra tài khoản không nhất thiết làm mất hiệu lực của giao dịch nếu thông điệp đã nhập vào hệ thống được chỉ định và có thể truy cập. Đây là rủi ro người sử dụng cần đặc biệt lưu ý.
Thanh toán án phí, lệ phí và chi phí tố tụng trực tuyến
Người tham gia có thể thực hiện nộp tạm ứng án phí, lệ phí, chi phí tố tụng; án phí, lệ phí và chi phí tố tụng qua phương thức trực tuyến khi hệ thống hỗ trợ. Sau khi thanh toán cần kiểm tra:
- Đúng mã hồ sơ hoặc mã nghĩa vụ;
- Đúng người nộp và cơ quan thụ hưởng;
- Đúng số tiền, nội dung và thời hạn;
- Trạng thái giao dịch thành công;
- Chứng từ điện tử đã được ghi nhận trong hồ sơ.
Trường hợp tài khoản ngân hàng đã bị trừ tiền nhưng hệ thống chưa ghi nhận, không nên thanh toán lặp ngay. Hãy lưu sao kê, mã giao dịch và liên hệ bộ phận hỗ trợ hoặc Tòa án để đối soát.
Nộp đơn online có đồng nghĩa xét xử trực tuyến không?
Không. Nộp đơn, giao nộp chứng cứ và nhận thông báo điện tử là các giao dịch trong quá trình giải quyết. Việc tổ chức phiên tòa trực tuyến được thực hiện theo pháp luật riêng về tổ chức phiên tòa trực tuyến; phiên họp trực tuyến cũng phải đáp ứng yêu cầu pháp luật, an ninh mạng, cơ sở vật chất, kỹ thuật và sự tôn nghiêm của Tòa án.
Theo Điều 29, Tòa án thông báo thông tin và điều kiện tham gia phiên họp thông qua hệ thống dịch vụ công, Cổng Dịch vụ công quốc gia, tin nhắn điện thoại hoặc ứng dụng định danh điện tử phù hợp. Người tham gia phải đăng nhập đúng hướng dẫn, bảo mật thông tin và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Trước phiên họp hoặc phiên tòa trực tuyến, nên kiểm tra thiết bị, camera, micro, đường truyền, không gian tham gia, giấy tờ định danh và file cần trình bày. Không tự ý ghi âm, ghi hình, phát trực tiếp hoặc chia sẻ dữ liệu phiên xử nếu pháp luật và Hội đồng xét xử không cho phép.
Ưu điểm và rủi ro khi lựa chọn tố tụng điện tử
| Ưu điểm | Rủi ro cần kiểm soát |
|---|---|
| Tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại. | Gửi nhầm Tòa án, nhầm loại đơn hoặc thiếu tài liệu. |
| Có dấu thời gian và mã giao dịch để theo dõi. | Không lưu xác nhận, khó chứng minh khi hệ thống lỗi. |
| Dễ giao nộp, quản lý và tìm kiếm tài liệu. | File mờ, thiếu trang, sai định dạng hoặc mất metadata. |
| Nhận thông báo nhanh qua tài khoản điện tử. | Bỏ lỡ thời hạn vì không kiểm tra tài khoản thường xuyên. |
| Hỗ trợ người ở xa tiếp cận Tòa án. | Hạn chế kỹ năng số, thiết bị, đường truyền và bảo mật. |
Đối với hồ sơ có giá trị lớn, nhiều tài liệu, gần hết thời hiệu hoặc có chứng cứ điện tử phức tạp, nên để luật sư kiểm tra thẩm quyền, danh mục file, thời hạn và xác nhận giao dịch trước khi hoàn tất.
Tìm hiểu quyền mời luật sư hình sự, thời điểm luật sư tham gia tố tụng và những lưu ý quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Câu hỏi thường gặp
Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP có hiệu lực từ ngày nào?
Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 01/03/2026 và thay thế Nghị quyết 04/2016/NQ-HĐTP.
Có thể nộp đơn khởi kiện trực tuyến ở mọi Tòa án không?
Chỉ thực hiện khi Tòa án có đủ điều kiện và đã thông báo triển khai trên cổng thông tin điện tử hoặc cho người liên quan. Cần kiểm tra chức năng thực tế trước khi gửi.
Hồ sơ điện tử có giá trị như hồ sơ giấy không?
Có giá trị pháp lý như phương thức khác khi được thực hiện đúng quy định, xác thực phù hợp và giao dịch thành công. Tòa án vẫn có thể yêu cầu bản gốc hoặc bản chính để đối chiếu.
Đã chọn nộp hồ sơ online có được chuyển sang hồ sơ giấy không?
Không được tùy ý thay đổi trong quá trình giải quyết. Việc đổi phương thức chỉ được xem xét khi có lý do chính đáng và được Tòa án chấp nhận.
Nộp đơn online có được xét xử online không?
Không tự động. Phiên tòa trực tuyến phải đáp ứng pháp luật riêng, quyết định tổ chức của Tòa án và các điều kiện về kỹ thuật, an ninh, an toàn.
Hệ thống lỗi sát thời hạn kháng cáo phải làm gì?
Giữ bằng chứng lỗi, liên hệ ngay với Tòa án và sử dụng phương án được hướng dẫn. Không mặc nhiên cho rằng thời hạn sẽ tự kéo dài hoặc hồ sơ đã được gửi thành công.
Luật sư hỗ trợ hồ sơ tố tụng điện tử
Hoàng Thịnh Luật hỗ trợ kiểm tra thẩm quyền, soạn đơn, chuẩn hóa danh mục chứng cứ, thực hiện giao dịch điện tử và theo dõi thời hạn trong vụ việc dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại hoặc hình sự. Tùy loại vụ việc, khách hàng có thể tham khảo dịch vụ luật sư hành chính hoặc luật sư hình sự.
Cần kiểm tra hồ sơ trước khi nộp trực tuyến?Liên hệ Hoàng Thịnh Luật để được trao đổi về thủ tục, chứng cứ và phương thức thực hiện phù hợp với vụ việc.
Hotline/Zalo 24/7: 0913.849.072 (Luật sư Phan Minh Hoàng)
Email: hoangthinhluat.lawfirm@gmail.com
Trụ sở: Số 40/9/8 Trần Văn Quang, phường Bảy Hiền, TP.HCM
Văn phòng: Tòa nhà số 1124 Lạc Long Quân, phường Tân Hòa, TP.HCM
Xem thông tin liên hệ và đặt lịch
Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung cung cấp thông tin pháp luật chung và không thay thế ý kiến tư vấn cho vụ việc cụ thể. Chức năng trực tuyến, điều kiện kỹ thuật và quy trình có thể khác nhau theo thời điểm triển khai của từng Tòa án.
